Stier Herman, icoon van de biotechnologie
Van Volkskrant verslaggever Bart Jungmann
15 februari 2008

LEIDEN - De opgezette stier met de fameuze voornaam is vanaf vrijdag in het Leidse museum Naturalis te zien.
Wijlen Herman staat met zijn massieve kont gekeerd naar wat vroeger zijn stal was, alsof hij het leven alsnog een poepje laat ruiken. De opgezette stier met de fameuze voornaam staat vanaf vandaag in het Leidse museum Naturalis te kijk als ‘een icoon van de biotechnologie’.
Ze hebben het mooiste plekje voor hem uitgezocht, in een vitrine vlak achter de ingang, en medewerker Kees van der Blom strijkt donderdag de laatste haartjes glad van het rund dat 15 jaar geleden wereldwijd onderwerp van discussie was.
Herman werd in 1990 het eerste genetisch gemanipuleerde zoogdier en een afschrikwekkend toonbeeld van ongewenst ingrijpen in de natuur. De Tweede Kamer discussieerde over de ethische wenselijkheid en er gingen zelfs geluiden op om Herman te slachten. In plaats daarvan vond de reusachtige stier (1.250 kilo zwaar, drie meter lang) rust in een stal van Naturalis. In 2004 sliep Herman voorgoed in door artrose. Zijn huid werd gestript en nu staat hij, gevuld met purschuim, te pronken in zijn museum.
Biotechnologie is bijna gewoon geworden en nu moet Herman ons eraan herinneren hoe dat moet, zo’n nieuwe ontwikkeling. Medewerkster Ilse van Zeeland: ‘Door er in alle openheid over te discussiëren.’
Ook naamgever Herman Ziegeler kwam kijken. Mens Herman werkt voor biobedrijf Pharming dat stier Herman destijds zijn dna gaf. Ziegeler stond versteld van zijn schone vacht. Hij heeft de stier altijd gekend van de stal, en van de modder.

MIJN VERHAAL ACHTER STIER HERMAN

De Onafhankelijken hadden hun jaarlijkse tentoonstelling in De Grote Kerk in Monnickendam, het motto was: NIEUWS. We moesten uit de krant informatie opzoeken en daarvoor werk zien te maken.

Moeilijk
En wat viel me 5 april 2004 ten deel? Het bericht dat Herman de genstier gestorven was. Jammer voor Herman maar goed voor mij, want
a) schilder ik graag koeien en
b) hij viel als nieuws zo in mijn schoot. Èn De Volkskrant èn het Parool schreven daarover. Ik nam de foto uit de Volkskrant om hem te vereeuwigen.
Ik heb een week lang aan hem kunnen werken, net genoeg om hem droog te kunnen vervoeren naar Monnickendam.

"Herman" - olieverf - 80x90 cm

Icoon
Over Herman: (1990-2004). Op het schilderij is hij ongeveer 6 jaar oud, dus hij werd 13 jaar (mijn geluksgetal). De eerste gemanipuleerde stier ter wereld. Werd door de directeur van Museum Naturalis in Leiden waar Herman de laatste jaren verbleef een icoon van de biotechnologie genoemd. Hij mocht zijn hele leven niet naar buiten. Marije de Vos verzorgde de stier vanaf zijn geboorte tot het moment dat hij naar Naturalis vertrok. Volgens haar was Herman lief en zachtaardig. "Eigenlijk een beetje een watje".
Op 16 december 1990 geboren uit een experiment van het Leidse biotechnologiebedrijf Pharming. Vanaf dag één leidde Hermans leven tot beroering. Dierenactivisten protesteerden fel tegen zijn geboorte. Later liepen zij voorop in de strijd tegen zijn vernietiging. Stier Herman groeide uit tot het symbolische middelpunt van de discussies over genetische manipulatie.
Pharming kreeg in 1996 van minister van Landbouw Pieter Bukman toestemming om Herman te concipiëren.

Gratie
Herman hoefde niet vernietigd te worden zoals afgesproken met de minister. De nieuwe directeur van Pharming, George Hersbach, verzette zich tegen het afmaken omdat het dier kerngezond was. Er werd gratie verleend op voorwaarde dat hij gecastreerd zou worden. Sinds 2002 nam stier Herman zijn intrek in Naturalis, waar sponsors zijn verzorging betaalden. Daar sleet hij zijn oude dag.

P.S.
Het portret van Herman is inmiddels verkocht.
Met dank aan Noor Tonkens, Het Parool april '04