gedichten

Mannen en voetbal

Natuurlijk weet ik wel wat buitenspel is,
twee minuten uitleg waren echt genoeg.
Inzicht in een corner kost nog minder tijd,
een vrije trap is werkelijk kinderspel
en een strafschop is een fluitje van een cent.

Natuurlijk kijk ik met hem mee voor de tv.
‘Was het weer een schwalbe deze keer?’
Hier op onze bank maken wij dit samen uit,
de scheidsrechter kan ons nog meer vertellen.
Wij zitten er met onze neus toch bovenop.

Natuurlijk word ik ook een voetbalkenner:
‘Dat is een echte macho, neemt te veel risico.
Deze mist de penalty, kijk maar naar zijn ogen,
hij is bang’. En ik stijg in achting bij mijn man,
als de keeper deze bal inderdaad kan stoppen.

Natuurlijk volg ik Derksen en z’n team op zeven,
van der Gijp zijn onderarmen mooi in beeld.
Plaagstoten en veel zelfspot, ‘t is een verademing.
Voetbal is maar een spel, mits je de regels kent
leuk om te volgen met een glaasje witte wijn.

(gedicht n.a.v. het Wereldkampioenschap voetbal 2010)

Ode aan de bibliotheek

Bij de A van Arendsoog begon voor mij de bibliotheek
achterin bij boekhandel Sacré, een dorpje verderop
- alle boeken van de uitleen op mijn school had ik gelezen,
de kinderbijbel bij ons thuis kende ik uit mijn hoofd -

In wel twintig delen stond hij op de voorste plank,
de schrijver heette J. Nowee, geen W.G. van de Hulst.
Ik leerde dat je braaf kon zijn, juist door wel te vechten.

In elk geval moest je geen ezel hebben, maar een paard,
geen stralenkrans, geen doornenkroon en geen sandalen.
Een cowboyhoed, laarzen met sporen en twee revolvers.
Geen vriend die je verraden zou, wel een trouwe indiaan.

Jezus kon ik nu gelukkig wel een poosje laten schieten,
want de hemel kwam pas later. Als je maar in leven bleef,
net als Arendsoog, dan had je die voorlopig nog niet nodig.

Voor het eerst verboden boeken, in de échte bibliotheek.
R van realistisch stond voor Rot, zo vond mijn moeder.
Terug naar Oegstgeest moest linea recta teruggebracht,
bij De nacht der Girondijnen, greep zelfs mijn vader in.

Eenmaal aangeland in Amsterdam, las ik de avonden en
de hele nacht. Ik leende alles, wat me ooit verboden was.
De Russen, de Amerikanen en schrijvers uit de Oriënt.

Tussendoor las ik veel thrillers, ode aan mijn kinderjaren,
dikke pillen om te kunnen slapen. De held lost alles op.
Biografieën over kunstenaars. De dichters en de filosofen.
Komrij’s In liefde bloeyende, liet ik heel vaak verlengen.

Van jongs af aan, een toevluchtsoord, een dok, een haven,
de bibliotheek. Maar bovenal een rijke bron van avontuur,
een eiland van piraten, zoals Pessoa met zijn Ode van de Zee.

© anke labrie ( Opening Centrale OBA 7 – 7 – 7 )

Een goede zet

Domme dominomus, zo gedomesticeerd
dat je brood én spelen wilde in je overmoed.
Een kruimeldief, dat vonden we wel goed,
maar met die spelen, daar ging het verkeerd.

Erasmus, een beroemde mus van het mensenras,
zei dat dieren die het minst op mensen lijken
het gelukkigst zijn. Dat zou ook nu weer blijken.
Even was je vergeten wat een geluksvogel je was.

Trouwens, waarom ben je niet in Rotterdam gebleven
en weer naar Leeuwarden gegaan, plaats van de moord?
Alleen omdat je daar geschiedenis hebt geschreven?

Wellicht heb je je leven toch niet voor niets gegeven,
een domino-effect: van deze moord heeft iedereen gehoord.
Een goede zet, net nu jouw familie probeert te overleven.

(Gedicht in opdracht: Natuurmuseum Fryslân "De grote huismussententoonstelling")

watersnood 1953

het water in de sloot was bijna zwart
het stroomde anders dan normaal
heel snel in kleine golfjes
het stond ook hoger
soms spatte het gewoon over de weg

ik bleef in de erker voor het raam staan
naar buiten mocht ik niet
het stormde veel te erg
en er liep niemand op de weg
ook de hond moest binnen blijven

het hele land stond onder water
hoorden we op de radio
mensen verdronken of ze zaten op het dak
ik kon niet zien of onze boot nog vast lag
de grote schuur die stond ervoor

de radio bleef aan de hele dag
en hij mocht van mama hard
er braken nog meer dijken door
de koningin was er naar toe gegaan
in een helikopter want de weg was weg

we hadden er die week een nieuwe baby bij
die zou wel blijven drijven in het rieten wiegje
die zou gered worden door een prinses
of door de koningin op kaplaarzen
want we waren veel aan het bidden

de zuster met de mooie ronde broche
waar een kleine ooievaar op stond
had haar een schone luier omgedaan
en lekkere warme kleertjes aangetrokken
ze lag zo lief te slapen en ze merkte niks

mama deed geen middagdutje
ze ging tekeer tegen de zuster
dat ze de stofzuiger moest laten staan
want straks stond alles blank beneden
onze kleren moest ze in gaan pakken

toen ik de zuster hielp op zolder
de grote koffer leeg te maken
zag ik over de weilanden
langzaam het water komen stromen
het was een mooi gezicht

ik mocht de onderbroeken tellen
voor ieder twee en ook twee hemden
de zuster zei dat mama bang was
en daarom had gescholden
ook op mij

ik was niet bang
papa was ook nooit bang
hij zwom zo naar de overkant van de rivier
als er een wedstrijd werd gehouden
en hij won altijd

mama kon niet zwemmen
ik al wel een beetje
bij de palen aan de kant
papa had het me geleerd
op de oude autoband bleef ik al drijven

ik kon ook al een stukje varen
alleen het sturen lukte niet
de vaarboom was te zwaar voor mij
als papa hielp dan ging het wel
zijn armen waren langer

met onze knechten en de buurman
was hij al heel vroeg naar de dijk gegaan
op een grote vrachtwagen met zand
uit de schuur namen ze schoppen mee
hij zou de dijk weer heel gaan maken

Kindertijd jaren vijftig

Er waren feeën bij de buren op het erf
één in het roze, eentje in het geel
en nog een andere in lichtblauw.
Het konden ook prinsessen zijn.

Ze droegen lange jurken, heel doorschijnend
met vleugels aan de mouwen en met linten
soms zweefden ze dwars door de mist.
Het was nog vroeg, maar ik was wel wakker.

Nu kwam er nog een fee of een prinses
ook in een lange jurk, maar dan in ’t wit
en met een sleep, maar zonder vleugels.
De prins was helemaal in het zwart.

Bloemen had hij meegebracht
alleen maar witte, zonder kleur.
Hij droeg één handschoen
en hij had een rood gezicht.

Hij had geen kroon op wel een hoge hoed,
een zwarte of een grijze.
Woonden we nu maar dichterbij
die stomme mist en al die sloten.

Eerst zoende hij die in het wit
en gaf haar al de bloemen.
Toen zoende hij de andere feeën
maar zij kregen niks.

Ik kon geen glazen muiltje zien,
er was in elk geval geen koets.
De paarden stonden gewoon in de wei,
de mist was nog niet helemaal verdwenen.

Er kwam een glimmend zwarte auto aan
waarin de buurman is verdronken, daar
zijn ze allemaal toen ingegaan en mama zei
dit is geen sprookje, dit is een bruiloft.

Hieronder een selectie uit : "Aan de oevers van de droom" (Galerie/Uitgeverij De Roos van Tudor, Leeuwarden)

Dorp aan de IJssel, ochtendnevel
over de polder. Dromende koeien,
een doodstille reiger als wachter.

Stad aan de Amstel, baken van licht.
De zang van sirenes draagt ver.
Reigers dragen beelden aan van vroeger.

Afrika, wreed paradijs. Slapen op het
wiegelied van nachtzwarte klanken.
De grote moeder waakt.

India, verbloemde droom, gekleurd
door zonlicht. Ossen trekken gelaten
de ploeg in het spoor van de goden.

Zo vaak
haar mond
voorbij
gezwegen

op weg
naar goud

in ivoren torens
gewoond

de koningskroon
voor zilverlingen
ingeruild

het bleek slechts
wisselgeld.

Gekrompen landschap
van haar kinderjaren,
vertekend beeld
voor altijd opgeslagen.

Haar blik was ruim,
de wereld wijd
en grote mensen
wisten overal de weg.

Het linnen laat de beelden los
in verf verspreid over het doek.
Losjes vanuit de pols laat zij hen
dansen op het ritme van de kleur.

Het vlak wordt nu verdeeld.
Zij heerst met straffe hand.
Vastgelegd in betekenissen
vluchten beelden in het koloriet.

Maar zij heeft ze goed doorgrond,
weldra zullen ze kleur bekennen.
Hoewel door lagen verf getemperd
keren ze op het linnen terug.

Maan, verlicht kompas,
wassend in het donker
de naald zien trillen
in de albasten kom.

Niet langer verdwalen
in het haar vreemde land.

Cirkels van kleur zwiepen over
het linnen. Een beeld, verstrikt
in de verf, rukt zich los.

Spielatten kraken, linnen buigt,
penselen dreigen te breken,
de ezel houdt nauwelijks stand.

Het beeld heeft geen weet van
een kader, raakt keihard
de rand van het doek,

kent niet de hand van de meester,
behoort nog aan niemand toe.
Blind is het in zijn woede.

Gehavend, ontdaan van de verf,
raakt het verward in een lijn.
Tijd om afstand te nemen.

Aan de oevers van de droom
heeft zij haar huis gebouwd.
Een kelder voor de inmaak,
zoete herinneringen achter glas.

Een zolder waar de vruchten
rijpen, oogst van jaren.
De zon verwarmt het huis,
de maan verlicht het.

Zij slaapt goed op de aarden vloer,
ramen open. De deur blijft van
het slot. De godendrank staat klaar.
In elk vertrek voelt zij zich thuis.